Ngày 24/3 hàng năm được chọn là Ngày Thế giới phòng, chống lao để nâng cao nhận thức của cộng đồng về căn bệnh lao và tăng cường các nỗ lực nhằm chấm dứt bệnh lao. Cách đây 144 năm, vào ngày Chủ Nhật ngày 24/03/1882 tại Berlin, nhà bác học Robert Koch đã công bố phát hiện ra vi khuẩn lao - nguyên nhân gây ra bệnh lao, mở ra bước ngoặt quan trọng trong việc chuẩn đoán, điều trị và phòng chống căn bệnh nguy hiểm này.
Thừa kế và phát huy tinh thần Bác sĩ Phạm Ngọc Thạch – Cố Bộ trưởng Bộ y tế đầu tiên, Viện trưởng viện chống lao Trung ương, người đã đặt nền móng cho công tác phòng, chống lao tại Việt Nam
Năm 2026, Ngày Thế giới Phòng chống lao mang thông điệp truyền thông toàn cầu: “ YES! WE CAN END TB! LED BY COUNTRIES! POWERED BY PEOPLE!” ( ĐÚNG! CHÚNG TA CÓ THỂ CHẤM DỨT BỆNH LAO! QUỐC GIA DẪN DẮT – NHÂN DÂN ĐỒNG HÀNH!)
Khẳng định niềm tin và cam kết vững chắc rằng việc chấm dứt bệnh lao vào năm 2030 là hoàn toàn khả thi nếu có hành động quyết liệt. Nhấn mạnh trách nhiệm chính của Chính phủ các nước trong việc xây dựng chính sách, bố trí ngân sách, nhân lực và hệ thống y tế để kiểm soát bệnh lao. Tôn vinh và kêu gọi sự đóng góp của cộng đồng, người bệnh, các tổ chức xã hội, nhà khoa học, nhân viên y tế trong việc chủ động phòng chống, phát hiện và điều trị kịp thời.
Trên cơ sở chủ đề toàn cầu, Việt Nam lựa chọn chủ đề năm 2026 là: “PHÁT HIỆN LAO GẮN VỚI KHÁM SỨC KHỎE ĐỊNH KỲ CHO MỖI NGƯỜI DÂN”
Chủ đề này phù hợp với định hướng của Nghị quyết 72- NQ/TW, trong đó ngành y tế chuyển động trọng tâm từ “chữa bệnh” sang “phòng bệnh”, lấy y tế cơ sở làm nền tảng. Từ năm 2026, người dân sẽ được khám bệnh theo định kỳ hoặc lâm sàng miễn phí ít nhất mỗi năm một lần. Đây là cơ hội quan trọng để phát hiện sớm nhiều bệnh lý, trong đó có bệnh lao. Việc ứng dụng các phương pháp hiện đại như chụp X-quang phổi, xét nghiệm GeneXpert giúp chuẩn đoán bệnh nhanh chóng, chính xác, để từ đó phát hiện sớm và điều trị bệnh triệt để.
Tại Việt Nam dù đã đạt được nhiều kết quả tích cực, nhưng tình hình bệnh lao vẫn còn nghiêm trọng. Năm 2025, số ca bệnh lao phát hiện là trên 119.000 ca mắc bệnh lao, chiếm 63% tổng số ca mắc mới ước tính có trong cộng đồng. Theo ước tính của Tổ Chức Y tế Thế giới, Việt Nam ghi nhận khoảng 184.000 ca lao mới, khoảng 9.400 ca lao kháng thuốc và hơn 12.000 ca tử vong do căn bệnh này. Hiện tại Việt Nam đứng thứ 12/30 quốc gia có gánh nặng bệnh lao cao nhất và thứ 10/30 quốc gia có gánh nặng lao kháng thuốc cao nhất trên thế giới. Đáng chú ý khu vực phía Nam chiếm khoảng 60% tổng số ca bệnh lao được phát hiện.
Trong năm 2026, Chương trình Chống lao Quốc gia sẽ triển khai nhiều giải pháp thiết thực nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống bệnh lao trong cộng đồng. Các định hướng trọng tâm bao gồm: đưa hoạt động sàng lọc lao vào các đợt khám sức khỏe định kỳ và khám miễn phí; bổ sung tiêu chí sàng lọc lao trong quy trình khám sức khỏe; tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực chuyên môn cho cán bộ y tế; phát triển hệ thống bệnh viện chuyên khoa lao và bệnh phổi tại địa phương; kết nối, quản lý dữ liệu bệnh lao trên nền tảng sổ sức khỏe điện tử; đồng thời đẩy mạnh ứng dụng công nghệ và củng cố mạng lưới y tế cơ sở.
Song song với đó, việc đảm bảo nguồn lực tài chính ổn định và huy động sự tham gia của toàn xã hội đóng vai trò quyết định để hướng tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao vào năm 2030.
Mặc dù được xem là “kẻ giết người thầm lặng”, bệnh lao hoàn toàn có thể điều trị khỏi nếu được phát hiện kịp thời và tuân thủ phác đồ. Tăng cường khám sức khỏe định kỳ, chủ động sàng lọc và xóa bỏ kỳ thị sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe cho mỗi cá nhân và cả cộng đồng.
Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng chống lao 24/3/2026 là dịp để lan tỏa thông điệp hành động, kêu gọi mỗi cá nhân, mỗi tổ chức cùng chung tay đẩy lùi bệnh lao, vì một Việt Nam khỏe mạnh và không còn bệnh lao trong tương lai.